Hepimiz sabunu ve hatta farklı çeşit sabunları görmüşüzdür. Sabuna alışığız, peki sabun nedir?
İnsanlar çok önceden beri etrafımızdaki cisimlerin değiştiğini fark etmişlerdir ve bu değişiklikler çok çeşitli olabilir. Örneğin; odun kül olur, duman ısıya dönüşür, cevherden demir elde edilir ve yağlardan sabun yapılır.
Bazlar ve asitler birbirleriyle birleşerek “tuz” denilen maddeleri oluşturur. Sabun ise; bazın (kostik soda) yağların içinde bulunan yağ asitleriyle birleşmesiyle oluşan bir bileşiktir. Bu yağlara örnek olarak; hindistancevizi yağı, zeytinyağı, palm yağı, shea yağı, üzüm çekirdeği yağı, tatlı badem yağı, kakao yağı… verilebilir.
Peki kir nedir?
Kirin bazı bileşenleri, özellikle terden oluşanlar, kendi içinde asidiktir (asit) veya havadaki oksijenle temas edince oksitlenir. Bu kir yapışkan ve yağlıdır; kirli çamaşır parıldar ve suda çözünmez. Bu nedenle kir, yalnızca suyla yıkandığında hiç çıkmaz veya çok zor çıkar.
Havuçlu Sabun...
Peki sabun ne yapar, neden kiri temizler?
Sabun, sıcak suda çözünür ve asidik ile bazik tuzlara ayrışır. Bu sırada baz açığa çıkar ve suyun bulanıklaştığını fark edebilirsiniz. Bu baz, kirdeki asitlerle birleşir ve kir yapışkan ve yağlı olmaktan çıkar. Ardından kir, bazın etkisiyle çok küçük parçalara ayrılır; bu parçalar bazın içinde yüzer, birleşmez ve emülsiyon hâline gelir. Sonrasında bu kirli emülsiyon su ile kolayca akıp gider.
Yağın üzerine su damlatırsanız — mesela yağlı bir tavaya — suyun yağla birleşmediğini görürsünüz. Aynı durum beden veya çamaşırlardaki kir için de geçerlidir. Ama sabun kullandığınızda, yağı kolayca yüzeyden temizleyebilirsiniz.
